November

Het is zover, de eerste vorst heeft korte metten gemaakt met planten die van nature in veel warmere gebieden voorkomen. Het blad van de dahlia’s kleurt zwart en de Oost-Indische kerst zakt als een pudding in elkaar. De kolen hebben er geen last van. Sterker nog, het dunne laagje ijs in de vroege morgen lijkt ze goed te doen. In de kas was het donker vanmorgen, het gevallen blad lag als een deken op het dak.

De laatste uren voor de Oost-Indische kers

Later dan gebruikelijk heb ik de tomaten uit de kas gehaald. De planten waren al door schimmel aangetast. Deze plantresten gaan niet op de composthoop, ik houd ze apart en lever ze in wanneer de gemeente eind november eenmalig het groenafval komt ophalen. Het is niet goed om tomatenplanten te composteren en de compost in de tuin te hergebruiken. De schimmels blijven leven en maken de nieuwe planten ziek. Dit geldt ook voor kolen, het is beter om dit apart af te voeren. Eind van deze maand gaat ook onze taxus eruit, oorspronkelijk was de taxus bedoeld om een gereedschapskist te verbergen. De gereedschapskist is inmiddels weg en de taxus stond daarna alleen maar in de weg. Met de ruimte die zo voor de kas ontstaat hebben we grote plannen. Ik zou daar graag een pergola maken, met een druif, een vijg, rozen en een blauwe regen. Alsof de buurvrouw dat al vermoedde, vroeg ze deze morgen of we haar vijg wilden adopteren, de plant nam bij haar te veel plek in. Ik heb direct mijn spade gepakt en voorzichtig de plant naar onze tuin overgezet.

November is een goed moment om heesters te verplanten, veel neerslag en een bodem met nog voldoende temperatuur

Het is tijd om de tuin winterklaar te maken en voor iedereen betekent dat iets anders. De een knipt alle uitgebloeide planten af en spit de tuin om. De ander laat liever wat dorre planten staan zodat dieren een schuilplaats hebben en materiaal voor een slaapplaats kunnen vinden. Wij horen bij de laatste groep. Een opgeruimde tuin is goed voor de puntenscore op het complex, maar we gaan vooral voor een goede bodem. Het blad dat op de paden valt ruimen we wel op, maar dat zien we als oogst voor de composthoop. De dahlia’s gaan naar de winterstalling. Met een spitriek graaf ik de knollen voorzichtig op. Het teveel aan grond wordt er afgespoeld en op een vorstvrije plek in de kas gezet. Daar staan ze nog een paar dagen ondersteboven zodat er geen water meer in de holle stelen zit. Als ze mooi droog zijn haal ik ze op en gaan ze in kisten in onze berging.

De dahlia’s en mijn handschoenen zijn aan het drogen

Mooie terracotta potten houden niet van kou. De zomerbloeiers gaan op de composthoop en de potten krijgen een goede schrobbeurt met een borstel. In de kas onder een dekentje staan ze veilig tot het voorjaar weer aanbreekt. Met de opleverdatum voor ons appartement in zicht heb ik ook alvast twee potten met tulpen geplant, de bollen staan lekker diep in de pot en de potten blijven in de winter in de kas staan. Als ze volgend jaar bovenkomen hebben we alvast wat kleur op het balkon.

Klein Italie in de kas, terracotta uit Toscane en een kasdruif

November kan guur zijn, maar als u het weerbericht goed in de gaten houdt zijn er vast mooie dagen om in de tuin aan de slag te gaan. Dat is belangrijk, want de donkere dagen komen eraan en elke zonnestraal die we nu nog pakken, is meegenomen.

In de moestuin:

Laatste kans om pompoenen te oogsten, ze kunnen niet tegen vorst. Spruiten kunnen worden geoogst, alsook kolen en prei. Voor een goede knoflookoogst kunnen nu alvast de tenen de grond in, puntige kant naar boven. Zorg voor wat vogelvoer in de tuin en maak het allemaal niet te netjes.

In de siertuin:

De laatste keer grasmaaien is voor mij altijd een speciaal moment. Na het maaien de machine met een borstel goed schoonmaken en in het geval van een benzinemaaier de benzine aftappen. Zoals gezegd moeten de vorstgevoelige planten nu echt naar binnen, dahlia’s, canna’s, bananen, citroenen en wat dies al niet meer zij. Het is veel werk, maar als u na de ijsheiligen deze weelde weer buitenzet weet u waarvoor u het doet. November is ook het moment om tulpenbollen en narcissen te planten.

Als u een vijver met pomp heeft mag deze nu uitgeschakeld. Het warme water zakt op deze manier naar de bodem zodat de vissen vorstvrij de winter doorkomen. Bladruimen is alleen noodzakelijk op het gras en op plekken waar gladheid gevaarlijk kan worden. In de border is blad alleen maar goed voor het bodemleven.