November

Het is zover, de eerste vorst heeft korte metten gemaakt met planten die van nature in veel warmere gebieden voorkomen. Het blad van de dahlia’s kleurt zwart en de Oost-Indische kerst zakt als een pudding in elkaar. De kolen hebben er geen last van. Sterker nog, het dunne laagje ijs in de vroege morgen lijkt ze goed te doen. In de kas was het donker vanmorgen, het gevallen blad lag als een deken op het dak.

De laatste uren voor de Oost-Indische kers

Later dan gebruikelijk heb ik de tomaten uit de kas gehaald. De planten waren al door schimmel aangetast. Deze plantresten gaan niet op de composthoop, ik houd ze apart en lever ze in wanneer de gemeente eind november eenmalig het groenafval komt ophalen. Het is niet goed om tomatenplanten te composteren en de compost in de tuin te hergebruiken. De schimmels blijven leven en maken de nieuwe planten ziek. Dit geldt ook voor kolen, het is beter om dit apart af te voeren. Eind van deze maand gaat ook onze taxus eruit, oorspronkelijk was de taxus bedoeld om een gereedschapskist te verbergen. De gereedschapskist is inmiddels weg en de taxus stond daarna alleen maar in de weg. Met de ruimte die zo voor de kas ontstaat hebben we grote plannen. Ik zou daar graag een pergola maken, met een druif, een vijg, rozen en een blauwe regen. Alsof de buurvrouw dat al vermoedde, vroeg ze deze morgen of we haar vijg wilden adopteren, de plant nam bij haar te veel plek in. Ik heb direct mijn spade gepakt en voorzichtig de plant naar onze tuin overgezet.

November is een goed moment om heesters te verplanten, veel neerslag en een bodem met nog voldoende temperatuur

Het is tijd om de tuin winterklaar te maken en voor iedereen betekent dat iets anders. De een knipt alle uitgebloeide planten af en spit de tuin om. De ander laat liever wat dorre planten staan zodat dieren een schuilplaats hebben en materiaal voor een slaapplaats kunnen vinden. Wij horen bij de laatste groep. Een opgeruimde tuin is goed voor de puntenscore op het complex, maar we gaan vooral voor een goede bodem. Het blad dat op de paden valt ruimen we wel op, maar dat zien we als oogst voor de composthoop. De dahlia’s gaan naar de winterstalling. Met een spitriek graaf ik de knollen voorzichtig op. Het teveel aan grond wordt er afgespoeld en op een vorstvrije plek in de kas gezet. Daar staan ze nog een paar dagen ondersteboven zodat er geen water meer in de holle stelen zit. Als ze mooi droog zijn haal ik ze op en gaan ze in kisten in onze berging.

De dahlia’s en mijn handschoenen zijn aan het drogen

Mooie terracotta potten houden niet van kou. De zomerbloeiers gaan op de composthoop en de potten krijgen een goede schrobbeurt met een borstel. In de kas onder een dekentje staan ze veilig tot het voorjaar weer aanbreekt. Met de opleverdatum voor ons appartement in zicht heb ik ook alvast twee potten met tulpen geplant, de bollen staan lekker diep in de pot en de potten blijven in de winter in de kas staan. Als ze volgend jaar bovenkomen hebben we alvast wat kleur op het balkon.

Klein Italie in de kas, terracotta uit Toscane en een kasdruif

November kan guur zijn, maar als u het weerbericht goed in de gaten houdt zijn er vast mooie dagen om in de tuin aan de slag te gaan. Dat is belangrijk, want de donkere dagen komen eraan en elke zonnestraal die we nu nog pakken, is meegenomen.

In de moestuin:

Laatste kans om pompoenen te oogsten, ze kunnen niet tegen vorst. Spruiten kunnen worden geoogst, alsook kolen en prei. Voor een goede knoflookoogst kunnen nu alvast de tenen de grond in, puntige kant naar boven. Zorg voor wat vogelvoer in de tuin en maak het allemaal niet te netjes.

In de siertuin:

De laatste keer grasmaaien is voor mij altijd een speciaal moment. Na het maaien de machine met een borstel goed schoonmaken en in het geval van een benzinemaaier de benzine aftappen. Zoals gezegd moeten de vorstgevoelige planten nu echt naar binnen, dahlia’s, canna’s, bananen, citroenen en wat dies al niet meer zij. Het is veel werk, maar als u na de ijsheiligen deze weelde weer buitenzet weet u waarvoor u het doet. November is ook het moment om tulpenbollen en narcissen te planten.

Als u een vijver met pomp heeft mag deze nu uitgeschakeld. Het warme water zakt op deze manier naar de bodem zodat de vissen vorstvrij de winter doorkomen. Bladruimen is alleen noodzakelijk op het gras en op plekken waar gladheid gevaarlijk kan worden. In de border is blad alleen maar goed voor het bodemleven.

Oktober

Oktober

Oktober is een maand met twee gezichten, er is kans op zachte temperaturen, veel zon en een verlangen terug naar de zomer. Maar oktober kan ook guur zijn met een eerste herfststorm, het merkbaar korten van de dagen en de warme jas die standaard in de kas hangt. Oktober heeft desondanks veel te bieden in de tuin, maar ook in de keuken. De eerste pompoengerechten, zelfgemaakte appeltaart van verse goudreinetten en kweeperen die uren op het vuur staan te sudderen voordat ze in gelei veranderen. Het is onze favoriete tijd van het jaar, maar dat komt ongetwijfeld doordat we allebei eind september jarig zijn. Niets zo fijn om met de laatste courgettes, aubergines, tomaten en paprika’s een grote ratatouille op tafel te zetten. 

Dungesneden groenten op een bedje van zelfgemaakte tomatensaus. Afgedekt met aluminiumfolie drie uur op 150 graden in de oven, heerlijk.

De tuin staat nu in het teken van gecontroleerd verval. De winter komt er aan met dezelfde vastberadenheid als eb en vloed. Niks aan te doen, gewoon meebewegen. Die terugtrekkende beweging van warmte en licht betekent namelijk niet dat een tuin in oktober niet mooi is. De siergrassen in de moestuin vangen het zilveren najaarslicht en de tomaten en Dahlia’s zien eruit alsof ze naar een stevig feest zijn geweest. De uitbundigheid is nog te zien, maar het frisse is er al lang af. Voor veel planten keert de sapstroom nu om. Eerst was deze naar buiten gericht, van de wortel naar het blad. Nu gaan de voedingsstoffen van het blad terug naar de wortel of knol. Dit verschil is zichtbaar, bladeren worden geel en bloemhoofden verdrogen. Planten leggen voorraden aan voor de winter in hun ondergrondse delen, blijf ze daarom goed verzorgen en laat planten in potten niet uitdrogen.

De schimmels winnen het van de tomatenplant, tijd om ze uit de tuin te halen.

Deze winter gaan we een experiment doen. We maken de moestuin niet ‘winterklaar’, ondanks de vraag van de tuinvereniging om dit wel te doen. Het reglement schrijft voor dat aan het begin van de winter alle plantbedden netjes en omgespit zijn, maar steeds vaker lezen we in tuinboeken en tijdschriften dat er niks natuurlijks is aan een kale bodem. Nergens in de natuur (behalve op het strand) is een bodem langdurig onbegroeid. Deze zomer hebben we al geëxperimenteerd met ‘niet-wieden’ en dit kwam de bodemvochtigheid zeer ten goede. Minder werk om te wieden en minder werk om water te geven. Voor de winter laten we de tuin ook graag begroeid, niet met distels van een meter, maar met kleine onkruiden en met een groenbemester als mosterdzaad. 

Vorig weekend was ik uit gewoonte toch wat gaan wieden en met het uittrekken van wat onkruid zag ik zoveel leven kruipen dat ik al snel gewetensbezwaar kreeg. Ik ben ermee gestopt. Wieden doen we in het voorjaar wel weer, als we het groen lichtjes kunnen onderwerken in de bodem. Tegen die tijd zal onze compost ook klaar zijn zodat we een dikke mulchlaag kunnen aanbrengen waarmee we onkruiden een tijdje kunnen onderdrukken, totdat de groenteplanten groot genoeg zijn om de concurrentie aan te gaan. 

De oogst van kweeperen

Halverwege oktober staat een prachtige tuinbeurs op het programma, de Tuindagen van Beervelde (tegenwoordig omgedoopt tot Flanders Garden Festival). Toen ik nog bij mijn ouders in Zeeuws-Vlaanderen woonde was dit evenement bijna in de achtertuin. Nu is het ruim anderhalf uur rijden, maar de kwekers met bloemen en planten, het mooie tuingereedschap en het grafelijke domein zijn de reis meer dan waard. We zullen een foto posten als we er zijn.

In de siertuin:

Oktober is nog een goede maand om planten een nieuwe plek te geven. Zowel vaste planten als heesters kunnen nu zonder al te veel risico worden verplant. Als u een vijver heeft is het een goed idee om een net te spannen zodat er niet te veel blad in het water valt. Het is geen fijn zicht, een vijver onder net, maar te veel blad is niet goed voor het vijvermilieu. 

Planten kunnen in oktober doorbuigen. De bloemen zijn nog groot en regen maakt ze te zwaar. Om lang van de najaarstuin te genieten is het de moeite waard om lange stengels mooi te ondersteunen. Ongemerkt hangen in het najaar veel planten over een pad, deze even netjes in rij en gelid zetten geeft jezelf ook meer comfort als je door de tuin loopt.

September en oktober zijn ideaal voor het planten van voorjaarsbloeiende bollen. Vroeger kreeg ik niet zelden een kistje bloembollen voor mijn verjaardag en ik was daar oprecht blij mee. Voor een fleurig voorjaar is het leuk om een mooie pot uit te zoeken en deze met bijvoorbeeld kleine irissen, narcissen of tulpen te planten. Zorg ervoor dat overtollig water uit de pot kan lopen, geen enkele bol staat graag in kletsnatte grond. 

Het gras maakt nu nog een groeizame periode door, maar met het dalen van de temperatuur en het korten worden van de dagen zal ook daar de groei langzamer gaan. Het is belangrijk om het blad van het gras te harken of te blazen, blad heeft een verstikkende werking. Voer het blad niet af, maar probeer het in de border toe te passen als mulch of verwerk het op de composthoop.

In de moestuin:

De tomaten, paprika’s, aubergines en courgettes zijn aan het einde van hun groeiseizoen. De kas maak ik leeg en de planten gaan op de composthoop. In de ontstane ruimte plant ik voorgezaaide rucola, zodat we in het najaar nog verse sla hebben. De druif in de kas wordt teruggesnoeid zodat de vorm van een dubbel kruis weer zichtbaar wordt. Buiten in de tuin kunnen de boonstokken worden opgeruimd. De moestuin heeft voor ons nog pompoen, prei en savooiekool in petto, maar ik maak hier gelijk de aantekening dat we volgend jaar iets kritischer naar het najaar moeten kijken. Zo eten we ook graag knolselder, winterwortel en palmkool, maar daarvoor waren we te laat met zaaien. Als je al een kalender voor volgend jaar gekocht hebt, noteer dan in juli: wintergroenten uitzoeken en zaaien. 

De eerste pompoenen, met een kropje sla.

September

Melancholie vind ik een prachtige en zeldzame emotie.  Bij mij komt ze op wanneer ik met een tevreden gevoel ergens afscheid van neem, van klasgenoten op een laatste schooldag, van collega’s als ik van baan verwissel of wanneer ik op een plek ben die me herinnert aan een leuke tijd die al lang verstreken is. September maakt deze emotie ook bij me los. De tuin staat vol prachtige groenten en fruit, maar het einde van het productieve seizoen in de tuin is nabij. Elke dag nemen we steeds verder afscheid van de zomer. De natuur lijkt ook te voelen dat de zomer tussen de bladeren door glipt. De kleuren zijn intenser en planten lijken zich te warmen aan de laatste zomerzon. Veel planten, zoals paprika’s en pompoenen, reageren op het korter worden van de dagen waardoor de vruchten afrijpen.

Verval heb ik altijd mooi gevonden, bij mensen, maar ook in de tuin. Iets zo lang mogelijk toonbaar houden is voor elke tuinier een uitdaging, ook al weten we dat uiteindelijk de eerste nachtvorst de grote gelijkmaker zal zijn. Maar zo ver is het nog niet. September is eigenlijk best een drukke maand in de tuin. We hebben in de moestuin nog volop te oogsten en er is zelfs nog mogelijkheid om te planten voor oogst in het tweede deel van het najaar. Het is tevens een ideaal moment om stekken te nemen, zaden te verzamelen en de laatste vormsnoei te knippen voordat het weer echt omslaat.

In de moestuin:

Dit jaar krijgen we veel pompoenen. Voor een eerste inschatting van de oogst ben ik tussen de bladeren alvast eens gaan tellen. Ik telde 35 vruchten. Als we elke week een pompoen verorberen, dan zouden we in theorie tot Koningsdag voldoende hebben. De ervaring leert dat de pompoen ons dan de neus wel uitkomt, dus vanaf november beginnen we met uitdelen. Even een tip voor mezelf voor volgend jaar: plant meerdere soorten! In een zakje zitten vaak tien zaden van dezelfde soort, dus wij hebben dit jaar een woud aan flespompoenen, een beetje variatie had leuk geweest. Om de pompoenen goed af te laten rijpen is het goed om de bladeren rond de vruchten uit te dunnen. Als jij de pompoen kunt zien, kan de zon er ook bij.

Er zit nog veel groeikracht in de tomaten en soms ontwikkelen ze zelfs nieuwe kleine vruchtjes. Toch is het beter om deze te verwijderen. Met het korter worden van de dagen zullen vruchten die nu nog maar een centimeter groot zijn niet meer volgroeien en rijpen. Het best kunnen we zoveel mogelijk bladeren verwijderen die het zonlicht van de vruchten wegneemt. De focus ligt nu op het laten rijpen van tomaten die groot genoeg zijn.

Als u nog koolplanten kunt bemachtigen, of misschien zelf kolen gezaaid heeft, is het nu de tijd om ze uit te planten. Ik heb mijn kolen vorige week zaterdag geplant. Dinsdag ging ik ze water geven, maar de vogels hadden ze allemaal opgegeten. Op zich is dat een compliment, maar voor alle zekerheid heb ik de nu nieuwe gekochte plantjes gelijk met een net beschermd.

In de siertuin:

September is een ideale maand om met het gras aan de slag te gaan. De bodem is warm en er is voldoende neerslag. Kale plekken kunnen nu worden ingezaaid. Eerst de bodem met een hark loshalen en vervolgens het graszaad dun aanbrengen. Licht aandrukken met de voeten en eventueel afdekken met een dun laagje compost. Het najaar is ook ideaal om te verticuteren en te beluchten. Meer informatie hierover vind je via het menu bovenaan de webzijde.

Als u in de tuin een mooie hortensia, vlinderstruik of vijg heeft, is dit een goed moment om stekken te nemen. Zoek hiervoor een tak zonder bloem en snij deze af waar ze al een klein beetje begint te verhouten, net onder een bladoksel. Plant deze stek in luchtige stekaarde en zet ze weg op een lichte plek, maar niet in direct zonlicht. Houd vochtig.

Geniet van de tuin in september.

Martha oogst een Coeur de Boeuf tomaat
De tweede poging om boerenkool te planten
De groenten voor deze week
De gestekte dahlia’s gaan de kas weer in
Overtollig blad van de tomaten wordt weggeknipt, zo kan het zonlicht de tomaten beter bereiken

Augustus – The Plenty becomes Paradise

Het hoogtepunt in de moestuin breekt aan. De kleuren zijn nu het meest intens en het eten groeit letterlijk over de paden en over de heg. De kas barst uit haar voegen en de bamboestokken kunnen het gewicht van de tomaten nauwelijks dragen. Overal waar je loopt zie je vruchten, groenten en bloemen, het past niet meer in de fietstassen.

We zijn twee weken op vakantie geweest en vrienden hebben liefdevol voor de tuin gezorgd. Ik moet eerlijk bekennen dat ik na een week de moestuin altijd enorm mis. Dat gevoel is het sterkst als ik door een buitenlandse supermarkt slenter, dan denk ik altijd aan de tomaten die rijp in de kas hangen en wachten om geplukt te worden.

Voor mij is de tomaat de meesterproef in de tuin. Een gewone huis, tuin en keukentomaat is op zich wel goed te telen, maar oude, smaakvolle rassen eisen toch wel wat toewijding. Dit jaar hebben we vier soorten gezaaid: Coeur de Boeuf, Noir de Crime, Moneymaker en een kerstomaatje. De eerste twee soorten zijn grote smakelijke vleestomaten, mooi om te vullen of om te verwerken in een salade. De Moneymaker is een ideale tomaat voor soep en saus, zeer smaakvol maar een beetje melig. Dit jaar heb ik de Moneymaker zowel binnen als buiten aangeplant. De buitentomaat heeft een harder pelletje en iets meer zuren, complexer van de smaak dan de binnenvariant. Er is weinig lekkerder dan een tomaat uit eigen tuin. Vanzelfsprekend zijn er speciaalzaken met heerlijke tomaten, maar deze zijn ook alleen in de zomer het eten waard. Na twee jaar moestuinieren kom ik tot de conclusie dat een tomaat in de winter echt geen smaak heeft. Iets wat mijn vriendin al jaren wist, maar wat ik (dwars als ik ben) zelf nog wilde ontdekken. Blijkbaar is er nog een groot verschil tussen zonlicht en kunstlicht.

Ook de aubergines zijn rijp. De planten produceren veel smakelijke vruchten. Aubergine aten we nooit veel, maar net als de tomaten zijn aubergines uit eigen tuin veel lekkerder. Ik vermoed dat dat komt omdat ze hier nog in echte grond groeien, geen kunstlicht en geen kunstmest krijgen. De plant mag zijn tijd nemen om te volgroeien. Het blad van de aubergine ziet er wat gebrekkig uit, maar de vruchten zijn talrijk.

Ook buiten de kas gaat alles crescendo, de courgettes produceren veel vruchten en ook de pompoen ziet er veelbelovend uit. Tijdens het tuinieren genieten we af en toe van een handje frambozen, warm van de zon zijn ze eigenlijk het lekkerst. De vruchtjes zijn zo teer dat het vervoeren naar huis bijna zonde is.

Werk van de maand

Moestuin

Ondanks de overdaad nu, is het goed om vooruit te denken. Het is een mooi moment om kolen te zaaien of reeds gezaaide koolplanten uit te zetten. Zo hebben we ook in de winter een mand vol groente uit eigen tuin. We zaaien palmkool en boerenkool. Voor onze vakantie hebben we prei gezet. Van de warmte in de kas maken we dankbaar gebruik door nog een lading verse basilicum en rucola te zaaien.

Siertuin

Augustus is voor mij de maand om de hagen te knippen. Door dit ruim na de langste dag te doen hoef ik in september of oktober niet nogmaals met de schaar langs de haag. Wees in de vijver alert op voldoende zuurstof en houdt waterplanten die te hard groeien in bedwang. Voor een uitbundige bloei is het belangrijk om regelmatig de uitgebloeide bloemen uit zomerbloeiers als dahlia’s, geraniums, cosmos en petunia’s te verwijderen. Verwen potten met zomerbloeiers eenmaal per week met een organische voeding, opgelost in de gieter.

De kas, met links de tomaten, rechts de aubergines en rechts op de voorgrond de zaaitrays.

Juli

Eind juni kende een paar zeer warme dagen. Ik moest direct denken aan de zomer van vorig jaar, het zal toch niet weer zo heet worden? Gelukkig voor de tuinder begint juli een stuk koeler. Dat betekent minder water geven, geen schaduwnet op de kas en minder temperatuurfluctuatie onder glas. Dit is eigenlijk heel kalm weer voor de tuin en ook wij vinden dit heel erg prettig

De tomaten en komkommers in de kas hebben inmiddels het dak bereikt. Het voelt heel rijk om tussen planten te lopen die groter zijn dan wij, volgeladen met tomaten en komkommers.  We toppen de planten wel, de energie zal dan meer naar de vruchten gaan. De eerste komkommers hebben we geoogst, ze zijn heerlijk, maar we hebben geleerd dat ze liever in een wat beschaduwde kas staan dan in een kas in de volle zon. Door de grote verschillen in dag en nachttemperatuur in de kas met veel zon krijgen de komkommers een rare vorm. De tomaten dragen allemaal vrucht. Hier ben ik in het groeistadium iets te scheutig met plantenvoeding geweest, waardoor een paar vruchten last hadden van donkere plekken aan de onderkant (de Engelsen noemen dit blossom-end rot). Een ziekte die voorkomt bij overbezorgde tuinmannen. Er zit kennelijk een keerzijde aan het te veel vertroetelen van planten. Minder mest geven en de foute tomaten verwijderen, het verschijnsel verdwijnt dan meestal vanzelf.

De aubergines in de kas beginnen nu ook vrucht te dragen. niet alle bloemen veranderen in een vrucht, sommige bloemen vallen op de grond. De bloemen worden met een kwastje bestoven, maar misschien beslist de plant alsnog wat een haalbaar aantal vruchten is. Geheel tegen mijn verwachting in laten de paprikaplanten buiten al vruchten zien, in de kas zijn ze nog in het bloeistadium.

De zomer is tevens het moment voor het zachte fruit. De laatste aardbeien, de eerste frambozen, het smaakt allemaal heerlijk. Als we ’s avonds door de tuin lopen om wat te wieden of water te geven snoepen we af en toe een framboos. Dat is telkens weer een cadeautje. Ze zijn zo lekker dat het bijna zonde is om ze te verwerken in een dessert, puur komen ze het beste tot hun recht.

Verder zijn de courgettes, bietjes, wortelen en koolrabi klaar om geoogst te worden. We hebben in het voorjaar ook tuinbonen gezaaid en de planten hebben inmiddels mooie peulen. We wisten alleen niet wanneer we ze konden oogsten. De duiven wisten dit wel en waren ons voor. Zodra we de sporen zagen hebben we het menu voor die avond omgegooid en boontjes klaargemaakt. Ik gun een duif best een boontje, maar het merendeel moet toch echt mee in de fietstas.

We genieten van de bloemen en snijden regelmatig dahlia’s af voor op de vaas.

Werk van de maand:

Moestuin:

Houdt de planten voldoende vochtig, veel gewassen hebben in het laatste stadium voldoende water nodig om mooi vol te kunnen groeien. Pas op bij tomaten, te veel water kan de vruchten doen barsten. Houdt het onkruid bij, zeker tussen de uien. Uien hebben de neiging om ruimte te geven aan onkruid waardoor de ui zelf klein blijft.

De zomer is nu begonnen, maar het wordt wel stilletjes tijd om over het najaar te denken. Welke kolen gaan we zetten? Doen we dit jaar spruitjes? Zaaien kan vanaf nu. Als je na het zaaien gelijk drie weken op vakantie gaat zou ik wachten met zaaien tot wanneer je weer terugkomt.

Geniet van de oogst, maak er heerlijke gerechten mee en verras vrienden met het lekkers uit je tuin.

Siertuin:

Na de langste dag maakt de ‘haast’ in de tuin ruimte voor meer rust. In de zomer groeien veel planten trager dan in mei en juni. Het grasmaaien zal op een lager pitje kunnen. Misschien zijn de hagen reeds toe aan een scheerbeurt, maar dit kan ook prima in augustus. Voor een lang bloeiseizoen van bijvoorbeeld rozen is het van belang om de dode bloemen tijdig uit te knippen, dit geldt tevens voor vlinderstruiken en vele eenjarigen. Controleer de vijver op overbegroeiing en corrigeer indien nodig. Verder is ons advies om lekker op een loungebank in de tuin plaats te nemen en te genieten van de zomer.

Uit de tuin, zo naar de keuken
Het oog wil ook wat in de moestuin

Juni (eerste helft)

Het afgelopen Hemelvaartsweekend hebben Martha en ik overuren gedraaid in de moestuin. Dit weekend is voor ons het moment om de tuin in rij en gelid te zetten, planten waar we maanden in de kas liefdevol voor gezorgd hebben mogen nu naar buiten. Het zaaien kan even op een lager pitje. Dit is ook het moment om extra van de tuin te genieten, even alles van een afstandje bekijken. Aanvankelijk had ik de hoop om op zondag in de moestuin de krant te lezen, maar dat bleek natuurlijk weer ongelooflijk naïef te zijn.

In de moestuin begint het nu al aardig vol te worden. De dahlia’s, courgettes en cosmossen kunnen worden uitgeplant. Buiten klimmen de boontjes langzaam tegen de hazelaarstokken, de tuinbonen staan in bloei en de worteltjes en bieten genieten van het warme weer. Door het droge weer hebben we niet veel onkruid, dit probeer ik zo te houden door af en toe een drietandje door de tuin te halen.

Voor het eerst hebben we eetbare sla uit de tuin. Het lijkt zo eenvoudig, maar vorig jaar ging het hopeloos mis met onze slakroppen. Onze eerste lading sla hadden we veel te dicht op elkaar gezaaid en niet uitgedund, met snotterige slakroppen tot gevolg. Daarvan geleerd hebbende zaaiden we de volgende slaplantjes verder van elkaar. Het werden aanvankelijk mooie kroppen, maar na het tijdrovende schoonmaken bleken deze slaplanten enorm bitter te zijn. Ze gingen direct op de composthoop. Dit jaar kreeg ik van een collega-tuinder ijsbergslaplantjes. Martha heeft ze geoogst en samen met verse basilicum en bietenblad omgetoverd tot een salade Nicoise. Nu begrijp ik wat mensen zeggen over sla uit eigen tuin, er zit écht smaak aan.

In de kassen groeien de tomaten, paprika’s, aubergines en komkommers tegen klippen en bergen op. Kas 1 ligt in de volle zon en kas 2 in de halfschaduw. In deze laatste kas groeien de planten ook prima, al zie ik daar dat de stengels van de tomatenplanten iets minder dik zijn en dat de vruchtzetting bij de komkommers iets trager gaat dan in kas 1. Toch denk ik dat de schaduw hier in de zomer van pas gaat komen. Kas 1 werd vorig jaar zó warm dat de tomaten stopten met afrijpen, ze werden niet rood maar bleven geel en werden keihard. Ik hoop daar in kas 2 minder last van te hebben. Onder de tomatenplanten staan Tagetes (dat noemden we vroeger Afrikaantjes, maar dat mag ik van de kweker zo niet meer noemen) en basilicum. Beide plantjes houden insecten op afstand van de tomaten. Water geven in een kas is nog een hele kunst. Meestal geven mensen te veel water, maar de grond mag tussendoor best opdrogen. Ik meng vloeibare plantenvoeding door het water bij elke gietbeurt.

Op ons moestuincomplex vinden tuinkeuringen plaats, ten behoeve van een heuse tuinprijs. De prijsuitreiking is eind juni, dus het is de hoogste tijd om de tuin extra mooi te laten zijn. Nog een keer de haag knippen, dahlia’s en eenjarigen in potten en troggen planten en alles netjes opgeruimd achter laten. Laat de tuinkeuring maar langskomen.

Werk van de maand:

Moestuin: Het is nog niet te laat om met een moestuin te beginnen, al zul je nu wel stappen moeten zetten. In het tuincentrum zijn allerlei groenteplanten te koop waar je een hele zomer van kunt eten. Nu zaaien is voor een hele reeks gewassen ook nog mogelijk. In juni kun je bijvoorbeeld stokslabonen zaaien, zaai tevens om de paar weken nieuwe slaplantjes. Ook kun je alvast nadenken over het zaaien van verschillende koolsoorten.

Zorg ervaar dat het zachte fruit zoals bramen en frambozen mooi is opgebonden. Als er vruchten aankomen kunnen ze na een regenbui op de grond gaan hangen waardoor het fruit beschadigt en vies wordt.

Siertuin: Ook hier is het nu prachtig, en om dit spektakel tot september/oktober gaande te houden is het belangrijk om uitgebloeide rozen af te knippen. In de vaste planten border kan het een goed idee zijn om bijvoorbeeld floxen voor de helft in te knippen. Zo spreidt je de bloei tot in het najaar.

De eerste artisjok
Alles begint klein, een komkommer van twee centimeter in de kas

Mei

De lente gaat van april naar mei in een hogere versnelling. Door de langere dagen en het toegenomen bladoppervlak gaan planten nu echt hard groeien. In de stad worden gevels versierd door prachtige Wisteria’s. De kastanjes maken nu hun kenmerkende roze en witte kaarsen  en uiteindelijk krijgt ook de traagste beukenboom zijn nieuwe bladertooi. Ook in de moestuin is er genoeg te zien. De tulpen staan in volle glorie, de aardbeien bloeien en de composthoop geurt naar heerlijke bosgrond. Maar, er is werk aan de winkel.

In de kas kan ik niet meer lopen. De vloer is bedekt met zaai en stekgoed in kratten, ik breek  bijna een been als ik water wil geven. De tomaten en paprika’s genieten van de warmte. Het blijft me altijd verbazen dat een zaadje binnen een paar maanden een plant van drie meter kan voortbrengen die vervolgens bijna bezwijkt onder het gewicht van de vruchten. Dit jaar hebben we de courgettes later gepland dan vorig jaar. De ervaring leert dat ze al snel uit hun pot groeien, maar dat het dan buiten nog te koud voor ze is. Ook de aubergines doen het goed en het zijn echte warmteliefhebbers, de plantjes dicht bij de deur van de kas lopen iets achter op de planten in het midden van de kas. Ze staan kennelijk niet graag op de tocht. Bij elke watergeefbeurt in de kas mengen we een vloeibare meststof door het gietwater. Op deze manier krijgen we sterke planten die goed bestand zijn tegen ziektes. Dit jaar gebruiken we Terra Grow van Plagron.

De dahlia’s in de kas kunnen bijna naar buiten, maar niet voordat er stekjes van genomen zijn. Met een scherp mesje snijden we jonge scheutjes zo dicht mogelijk bij de knol af. Deze planten we in een lichte potgrond (meestal mengen we potgrond met zaai-en stek grond). Ze wortelen binnen acht weken en blijven de hele zomer in de kas tussen de tomaten staan. Van september tot november gaan ze even naar buiten om af te harden en een knolletje te vormen, maar voor de eerste nachtvorst gaan ze weer veilig naar binnen.

In de tuin zijn nu twee zaken van belang: wieden en zaaien. Met groeizaam weer staat de tuin in no-time groen van het onkruid. De meeste onkruiden wieden we met de hand, voor heermoes en akkerwinde pak ik een kwastje met round-up en mcpa en stip ik ze aan. Dat is niet biologisch, maar met een voltijds baan en een grote moestuin moeten er keuzes gemaakt worden. Wortelen en bietjes zijn gezaaid en de uien en sjalotten lopen al mooi uit. Dit jaar experimenteren we met ‘interval’ zaaien. We zaaien niet alles in één keer, maar met tussenpozen van 3 weken, om hopelijk de oogst ook te spreiden. Ook de bloemen, zoals de Cosmossen en Zinnia’s laten hun eerste echte blad zien.

Voor zacht fruit zoals bramen en frambozen is het nu het moment om de ondersteuning te controleren en de jonge uitlopers netjes vast te maken. Ook kasdruiven kunnen nu uitgedund worden om verder te gaan met minder, maar sterkere takken.

De gazonliefhebbers hebben al heel wat maairondes in hun logboek kunnen noteren. Het is nu tijd om zaken bij te sturen. Waarschijnlijk is het gazon toe aan een tweede bemesting. Zorg voor een sterk en dicht gazon voor het zomer is en je zult minder last hebben van eventuele zomerdroogte. Onkruiden hebben in een dichte grasmat ook minder kans. Indien er grote wortelonkruiden in het gras zitten kun je deze het best met de hand verwijderen, (paardenbloem, weegbree). De temperaturen zijn nu voldoende om kale plekken succesvol bij te zaaien. Voor een mooi resultaat en geslaagde kieming is het goed om de kale plek eerst los te werken met een hark. Vervolgens zaaien en aandrukken met de voeten of een walsje. Tot slot het vers gezaaide gras  afstrooien met een laagje compost of potgrond.  Als het zaaigoed eenmaal nat geweest is, door bijvoorbeeld een regenbui, dan mag het absoluut niet uitdrogen.  De jonge grasplant heeft nog geen reserves en slechts energie voor 1 geslaagde ontkieming. Het nieuw gezaaide gras pas maaien vanaf een centimeter of 7.

Op en top lente
De sjalotten, uien en knoflook staan in een verhoogd bed. Zo staan ze in geval van veel regen nooit lang met natte voeten.
Geen ruimte meer om te lopen in de kas. Links staan de dahlia’s, rechts de tomaten en op het pad dragon, basilicum, gestekte dahlia’s en hulstplantjes.