Juni

Onder de parasol op de moestuin is het genieten. Als ik naar links kijk zie ik de kas, met daarin de tomaten en de aubergines. Achterin de kas vormen zich mooie trossen aan de Frankenthaler kasdruif. In het voorjaar heb ik in deze kas ook een vijg geplant. Vijgen onder glas zijn eerder rijp en in goede jaren kun je twee keer oogsten, heb ik me laten vertellen. Het is de grootste vijg die in Nederland kan groeien, Ficus Carica “longue de Portugale”. De vruchten kunnen tot wel 100 gram wegen. Rechts van mij staat de meloenbak met daarin inmiddels twee meloenplanten. Het restje champignonmest dat ik nog had heb ik in het plantgat vermengd. Het doet de meloenplanten goed. Links en rechts heb ik dus prachtig zicht, maar als ik recht vooruit kijk zie ik toch wel het mooiste. Een tuin die tot de rand gevuld is met groente en fruit. 

De Frankenthaler kasdruif maakt mooie trossen

De tuin staat, in positieve zin, in schril contrast met vorige zomer.  Door omstandigheden kon ik toen minder in de tuin werken. Dat was vorig jaar zichtbaar, onkruid, droogte en planten die niet helemaal gelukkig waren. Hoe anders is het nu. Nagenoeg alles is op orde. De groenteplanten zijn allemaal geplant. De stokjes om te ondersteunen staan waar ze moeten staan en de netten en zeilen zijn gespannen zodat slagregens, vogels en rupsen een goede oogst niet in de weg staan. Het is een genot om naar de tuin te kijken en ik ben er dan ook wel een beetje trots op. Het vele thuiswerken helpt ook mee. Zeker op warme dagen begin ik ’s ochtends in de moestuin met een rondje water geven. Ik loop de tomatenplanten na op dieven en ik controleer of alle vensters in de kas open staan. Na een minuut in de kas loopt het zweet al langs mijn neus naar beneden, knap hoe planten wel goed met die warmte kunnen omspringen. 

Dit voorjaar heb ik veel fruitplanten aangeplant. Deze geef ik nu veel water. Het is belangrijk om alles wat dit voorjaar geplant is regelmatig te controleren op droogte. De planten hebben nog onvoldoende wortels ontwikkeld om zelfstandig een droge periode te kunnen overbruggen. Dit geldt voor planten die uit een pot in de tuin gezet zijn, maar misschien nog wel meer voor planten die dit jaar van plek verwisseld zijn. Houd ze goed vochtig zodat ze nieuwe wortels kunnen maken en niet uitdrogen. 

Tot de langste dag vind ik het altijd hard werken in de tuin. Alles moet uitgeplant worden, het onkruid groeit snel en veel planten hebben nog relatief weinig wortels en water geven is dus een vereiste. Ook veel hagen kunnen eigenlijk wel een knipbeurt gebruiken. Na de langste dag lijkt er altijd iets te veranderen in de tuin. De grote golf van zomergroenten moet dan nog komen, maar het onkruid lijkt een stapje terug te nemen. De geknipte hagen zorgen voor rust aan het oog en ook het gazon en de bloemenborder vragen vanaf dat moment minder aandacht. 

De eerste oogst

De eerste oogst hebben we gevierd op ons balkon. Het voorgerecht was een verse gekookte artisjok met een zelfgemaakte vinaigrette. Het hoofdgerecht bestond uit een salade met groenten uit de tuin. Twee soorten sla, kruiden, de eerste kleine courgettes, koolrabi, worteltjes en radijsjes. Over niet al te lange tijd verwachten we ook de tuinbonen en de eerste komkommers. Ook de bietjes zullen binnen twee weken klaar zijn voor de oogst. Eten met de seizoenen is heel bijzonder. Ik kan er soms dagen naar uitkijken als ik weet dat de tuinbonen bijna rijp zijn. Het is alsof je iemand weer begroet na een jaar afwezigheid. 

Een wel heel grote koolrabi

Niet alleen in de moestuin, maar ook in de siertuin is er nu veel te beleven. De borders komen langzaam op hoogte en de eerste groepen met vaste planten komen in bloei. Sommige hagen kunnen al een knipbeurt gebruiken, maar ik wacht geduldig tot augustus, dan hoeft het maar 1 keer te gebeuren. Twee keer per jaar is wel beter voor de meeste hagen, dan groeien ze compacter, maar het kost me net iets te veel tijd. Ondanks dat het najaar mijn favoriete jaargetijde is kan ik ook erg genieten van juni, zeker nu we voldoende neerslag gehad hebben, alles is zo mooi groen en vol leven. Hier op de Brabantse zandgronden kun je zien dat de rododendrons blij zijn met de neerslag. Ze hadden het de afgelopen jaren echt moeilijk. 

Zoals gezegd, onder de parasol is het echt genieten in de moestuin, maar er zijn natuurlijk ook klussen die gedaan moeten worden, dus wanneer de koffie en de cake op zijn kun je hier mee aan de slag:

Moestuin

In de moestuin is het nog een paar weken hard werken. Vooral het onkruid kan nu hard gaan. Zorg ervoor dat planten goed kunnen groeien door ze voldoende water en voeding te geven. Mulch planten die lang op de tuin moeten staan, zoals knolselder, knolvenkel en kolen. De mulchlaag beschermt planten tegen uitdrogen en je hoeft niet elke dag met de gieter rond te lopen. Zelfgemaakte compost is ideaal als mulchmateriaal. Ook belangrijk, voor wie tomaten heeft geplant, is het dieven. Als je daar even mee achter loopt worden je tomatenplanten binnen geen tijd een oerwoud waar je geen overzicht meer hebt. Voor wie nog niet heeft nagedacht over het menu in de late herfst en de winter, je kunt nu nog kolen zaaien en daar zou ik geen weken meer mee wachten.

Siertuin

De zomer komt eraan en dat betekent dat gazons het weer moeilijk gaan krijgen. Stel de maaier hoger af zodat het gras langer blijft. Langere grassprieten staan gelijk aan langere wortels en daardoor kan het gras beter tegen droogte. Als je potten gevuld hebt met zomerbloeiers is het belangrijk om deze regelmatig te voeden met een vloeibare plantenvoeding in het gietwater. Zorg er ook voor dat je de uitgebloeide bloemen regelmatig verwijderd. Als je nog geen zomerbloeiers gezet hebt is het nu wel zo’n beetje je laatste kans om petunia’s en geraniums te kopen, of iets wat je mooi vindt natuurlijk. Door de warmte gaan waterplanten hard, hou ze in toom zodat er ook voldoende licht in de vijver komt. 

Ook de courgettes gaan weer hard

Mei

Mijn vriendin vatte het voorjaar treffend samen: “Het is een ouderwets voorjaar.” Het is wisselvallig, tamelijk fris en soms ronduit guur in de tuin. April was koud en dat resulteert bij mij in kleine tomatenplanten in de kas. Vorig jaar had ik ze met Bevrijdingsdag al uitgeplant, daar wacht ik nu nog even mee. Het is ook even wennen om weer flink wat neerslag in mei te hebben. Voorgaande jaren waren we als tuiniers reeds veranderd in waterdragers om onze jonge zaailingen voor droogteschade te beschermen. Ik realiseer me weer eens te meer dat tuinieren draait om het inspelen op de omstandigheden, een rituele dans met de elementen om het meeste uit onze tuin te halen. Zo heb ik gisteren een gazon nog eens lekker bemest en ingezaaid. De regen van de komende dagen doet de rest. Dat is nog eens samenwerken met de natuur.

Voor we in woord en beeld onze ronde door de tuin maken heb ik eerst nog iets aan te kondigen. In het mei-nummer van Groei&Bloei heb ik een artikel geschreven over een gezonde bodem. (Moes)tuiniers kennen als geen ander het belang van een gezonde, humusrijke bodem, maar we kunnen als tuinders nog veel meer doen om ook elders te zorgen voor een gezonde aarde. Nieuwsgierig?, fiets snel naar de boekhandel voor een exemplaar en word ook een bodemvriend.

Ik heb mezelf een weekje meivakantie cadeau gedaan. Enerzijds om even los te komen van het videobellen op de laptop, anderzijds om de tuin eens mooi op orde te brengen. Een goede vriendin had fruitbomen voor me gekocht bij een kweker in Zeist. Ik werd zo enthousiast van de mogelijkheden van fruitbomen dat ik er met een busje nog eens naartoe ben gereden. Ik heb me toen eens goed laten gaan en voordat ik het wist had ik nog 10 bomen gekocht die tezamen een heuse fruitmuur gaan vormen op de tuin. De meeste bomen zal ik als leivorm opkweken. De bomen zie ik als investering, als ik ooit een eigen tuin heb graaf ik ze uit en neem ik ze mee, maar dan heb ik er wel al jaren aan kunnen kweken en vormen.

Links op de voorgrond de vijgenboom van moestuinbuurman Ismael, aan de rechterkant van de border drie fruitbomen op rij. Van voor naar achter: een perzik, een appelboom en weer een vijg. Achteraan de oude perenboom, samen met de andere fruitbomen wordt dit de fruitmuur.

Eind april en begin mei zijn uitdagende tijden voor de seizoenskok. Uit de tuin is nog weinig te eten. Speciaal voor deze periode zaai ik spinazie onder glas, zodat we zeker drie weken aan tijd winnen. De spinazie staat er prachtig bij en is op dit moment, samen met de rabarber, het enige wat we kunnen eten uit de tuin. De worteltjes buiten komen mooi op, samen met de ramanas. Ook de koolrabi staat inmiddels buiten op de bedden, afgedekt met kippengaas tegen de vogels die dol zijn op het jonge koolblad. De aardbeien van mijn schoonvader uit Zeeland lijken het ook in Den Bosch naar de zin te hebben. Wanneer ik onkruid tussen de aardbeienplanten wied denk ik aan verse wafels met aardbeien en een bol zelfgemaakt vanille-ijs.

Een deel van de spinazie onder glas, achterin kisten met dahlia’s die worden voorgetrokken. Later in het jaar maken de dahlia’s en spinazie plaats voor meloenplanten.

In de kas is het nu zoeken naar een plaatsje om mijn voeten neer te zetten. Zowel de kweektafel als de bodem staan vol met planten. Ondanks dat het overdag hier met gemak een graad of 25 wordt loopt de groei wat achter, dat heeft onvermijdelijk te maken met de frisse nachten. In de kratten staan jonge tomaten, paprika’s, aubergines en augurken. Op de grond staat tevens een kist met courgettes en pompoenplanten. Achterin de kas is de Frankenthaler kasdruif weer goed aan het uitlopen. Vorig jaar had de druif last van schimmel, waardoor de vruchten barstten tegen de tijd dat ze rijp waren. Om dat te voorkomen heb ik de plant behandeld met een zwaveloplossing, net nadat de knoppen uitliepen. Een herhaalbehandeling in de zomer kan noodzakelijk zijn, ik hou de plant scherp in de gaten. Druiven onder glas zijn meer gevoelig van schimmel dan buitendruiven, de ventilatie is minder en de temperaturen en luchtvochtigheid zijn aan sterke schommelingen onderhevig. Het enige middel wat toegestaan is in de biologische landbouw is een natuurlijke zwaveloplossing. Vanaf volgende week belooft de temperatuur zowel overdag als ’s nachts te stijgen. Een mooi moment om de gekweekte vruchtgroenten uit te planten.

Naast mijn eigen moestuin heb ik ook tijd vrijgemaakt om bij mijn pas verhuisde schoonouders aan de slag te gaan. De buurman had met een kraan het gazon al uitgegraven. Vanuit de vorige tuin waren kisten met vasteplanten meeverhuisd die allemaal een plekje zouden krijgen in de nieuwe tuin. Ik heb de tuin in drie delen opgesplitst. Aan het terras een diepe vasteplantenborder, aan de achterzijde begrensd met een hergebruikte beukenhaag. Daarachter komt de moestuin, met aan de linkerzijde fruitbomen en nog een strookje gras voor de hond. Het achterste deel van de tuin is een terras met borders en fruitbomen in leivorm. Op termijn wordt in het achterste deel ook nog een vijver voorzien. Rechts achter in de tuin is ook nog een deel voor moestuin bestemd, later komt daar een kasje.

De vasteplantenborder is vanaf het huis bezien opgebouwd van laag naar hoog. Op de voorgrond voornamelijk geraniums, lage grassen en Stachys. In het midden planten als zonnehoeden en Heleniums. Het crescendo van de border ligt achterin met grote pollen Chinees Prachtriet (Miscanthus), Koninginnekruid (Eupatorum), Kogeldistel (Echinops) en Veronicastrum. Om ook in het vroege voorjaar een mooie en interessante border te presenteren hebben we blauwe druiven, narcissen en Helleborussen geplant. Deze planten verdwijnen in de zomer tussen het overige gebladerte naar de achtergrond, waardoor ze ook weinig last zullen hebben van de felle zomerzon.

Klussen van de maand

Moestuin

Blijf zaaien en planten. Het klinkt misschien vroeg, maar dit is toch het moment om na te denken over de najaars en wintergroenten, zoals kolen en knollen. Zaai daarom nu alvast boerenkool, rodekool en bijvoorbeeld knolselder in trays in de kas. Besteed aan deze planten voldoende liefde en aandacht, want ze zorgen tot ver in de winter voor een aanvoer van vitaminen. Wanneer het wat warmer wordt, in elk geval na de IJsheiligen, kunnen de vruchtgroenten zoals tomaten en aubergines worden uitgeplant. Dit jaar doe ik een experiment in de kas. Omdat daar jaar na jaar tomaten staan ververste ik regelmatig de grond in de kas. Dat is arbeidsintensief. Daarom zal ik dit jaar alle kastomaten in een grote plastic potten planten. Dat scheelt veel graafwerk in het voorjaar. In mei mogen ook de sperziebonen geplant worden, maar wees daar niet te vroeg mee, ze hebben een hekel aan koude.

Siertuin

Vaste planten scheuren kan al vanaf het vroege voorjaar. Voor siergrassen is dat te vroeg. Nu in mei ook de siergrassen goed uitlopen kunnen we pollen die te groot geworden zijn ook splitsen en bijvoorbeeld aan iemand cadeau doen. Clematissen beginnen nu ook goed te groeien, maar soms hebben ze wat hulp nodig om de juiste steun te vinden. Help ze indien nodig een handje om de weg naar boven te vinden en bindt ze voorzichtig en losjes met wat touw vast. Als het goed is, begint het gras nu ook weer goed te groeien, blijf het wekelijks maaien. Nu de temperaturen wat zullen stijgen is ook het moment aangebroken om kale plekken opnieuw in te zaaien. Pas gezaaide graszaden mogen absoluut niet uitdrogen, houd ze daarom vochtig.

Mei is een geweldige maand in de tuin. Ook al is er nu veel te doen, neem af en toe even afstand om te genieten van alles wat de natuur ons brengt. Tot de langste dag is het hard werken, maar daarna kunnen de teugels wat losser. Wie nu een extra stapje zet, heeft daar de rest van het tuinjaar heel veel profijt van.

April

Aprilletje zoet, heeft nog wel eens een witte hoed. Normaal vind ik weerspreuken erg truttig, maar deze is toch wel raak op dit moment. Daags na Pasen is ’s-Hertogenbosch volledig wit door sneeuw en hagel. Op zondag stapte ik tussen de paasstollen door even op de fiets om de planten en stekken in de kas water te geven. Ik leek wel gek, want onderweg werd ik getrakteerd op twee forse hagelbuien. Het komt dan wel heel vreemd over wanneer iemand vraagt: wat heb je gedaan? “Ik heb m’n tuin water gegeven.” April is onstuimig begonnen dit jaar. Eigenlijk zoals het hoort, want om er nog maar eens een weerspreuk in te gooien: een droge maart en een natte april, dat is wat de boer graag wil.

Lekker warm in de kas, een mooi moment om alvast sla te zaaien.

Op het landgoed net buiten de stad is er dit jaar al flink wat werk verzet. Verschillende hagen heb ik flink versmald. Na jaren van snoeien worden hagen steeds een beetje dikker. Soms is het goed om terug te gaan naar het begin zodat de haagplanten weer opnieuw uit kunnen open. Ook krijg je op deze manier weer meer ruimte in je borders. Hagen kunnen met gemak een meter breed worden, dat scheelt toch heel wat mooie beplanting. Niet elke haagplant kan tegen rigoureuze snoei. Haagbeuk en gewonen beuk verdragen heftige snoei, zelfs tot vlak op de hoofdstam. Ook taxus leent zich hier goed voor. Bij Taxus kan het wel eens voorkomen dat na een winter met sneeuw de struik openvalt. Dit krijg je met scheren in de zomer bijna niet gecorrigeerd. Afknippen op de stam en opnieuw beginnen is vaak de beste oplossing. Om het zicht nog acceptabel te houden en de plant een goede kans op hergroei te garanderen verdient het de voorkeur om slechts een zijde van de haag te snoeien. De andere zijde mag gesnoeid wanneer de gesnoeide zijde goed herstelt.

Ook het gazon heeft de eerste bemesting achter de rug. Dit jaar heb ik niet geverticuteerd. Samen met de eigenaar is besloten om het grote gazon enigszins te ‘senioriseren’. Een perfecte groene grasmat hoort hier niet bij, het mag iets wilder en losser. Daarmee besparen we aanzienlijk op het onderhoud en zal het gazon een fijnere plaats zijn voor bloemen en insecten.

In de moestuin heb ik de dahlia’s en canna’s reeds opgepot. De knollen hebben een hele winter doorgebracht in de kelder van ons appartement. Nu deze weer opgepot in de kas staan hebben we weer een zee van ruimte in de kelder. De planten staan wel onder glas, op deze manier kan ik ze voortrekken en genieten we langer van bloemen. Canna’s die overwinterd hebben zullen het jaar erop veel groter zijn en meer bloemen dragen. Zo kun je ze echt gebruiken als een showstopper in de tuin. In het midden van onze moestuin plant ik twee Canna’s met daarbij twee of drie dahlia’s. Eronder misschien wat Crocosmia’s en om het geheel wat op te luchten een fijn siergras ertussen. Als dit geen blikvanger wordt. Ook zullen een aantal dahlia’s en canna’s de voortuin van het landgoed opvrolijken. Bij tuincentra zie ik op dit moment al volop geraniums en andere zomerbloeiers. Trap niet in de verleiding om nu al kleur aan de tuin toe te voegen, dit is echt nog veel te vroeg.

Nog twee Dahlia’s in een pot zetten en dan kunnen ze in de kas.

Over kleur gesproken. Tijdens een wandeling op eerste Paasdag door ’s-Hertogenbosch viel ons iets op. We misten kleur om ons heen. Een enkele magnolia stond in bloei en hier en daar een verdwaalde toverhazelaar. In onze kindertijd spetterde het voorjaarsgeel en roze ons om de ogen. Forsythia’s, Japanse kersen, Syringen en Japanse sierkweeën waren veelgeziene gasten in menig voortuin.  Met Pasen kwamen deze takken naar binnen en zorgden zo voor lekker veel kleur en een zoete voorjaarsgeur. Het lijkt wel alsof deze planten niet meer aangeplant worden. Toegegeven, echt modieus en strak is het niet, maar van alleen haagjes en siergrassen ga ik in het voorjaar niet stralen. Hier dan toch een klein pleidooi voor truttigheid. Zie het als corvee, u plant een Forsythia, de buurman een Syring en zo gaat u net zolang door totdat de hele straat met Pasen een leuk boeketje kan samenstellen. Zo draagt u samen de lasten en lusten van ietwat truttige tuinplanten.

Verder naar de moestuin, waar behalve de opgepotte zomerbloeiers, nog veel meer te beleven is. De worteltjes en spinazie zijn aan het ontkiemen. Deze zaai ik altijd direct op de plaats van bestemming. In de kas zijn de koolrabi’s en rodekolen inmiddels vijf centimeter groot. Over een paar weken zal ik deze buiten uitplanten. Ook de stekken laten tekenen van leven zien, vooral de druiven, kiwi’s en hortensia’s laten al nieuw blad zien. De vijgenstekken houden zich nog even koest. In ons appartement groeien de tomaten, paprika’s en aubergines gestaag naar het nieuwe kunstlicht. Het wordt tijd om deze voor de eerste keer naar individuele potten te verplanten, zodat ze zich binnen verder kunnen ontwikkelen. Tegen Koningsdag verplaatsen we ze naar de kas. De IJsheiligen zijn dan nog niet geweest, maar de grootste kans op vorst is dan wel geweken.

Klussen voor het weekend:

In de moestuin

Het is nu volop zaaitijd. Sla, spinazie, bietjes en worteltjes kunnen allemaal op de uiteindelijke plaats gezaaid worden. Binnen kun je nog steeds volop tomaten, paprika’s en aubergines zaaien. Wanneer april verder vordert kun je onder koud glas ook al courgettes en pompoenen in een bakje zaaien. Ik geef de voorkeur aan voorzaaien, want meer dan eens worden bij mij deze jonge planten net na opkomst in de tuin door vogels opgegeten. Het is nog wel te vroeg om sperziebonen te zaaien, maar je kunt wel alvast de houten constructies hiervoor opzetten. Het klinkt gek, maar als je in het najaar wilt genieten van heerlijk kolen, dan mogen deze ook nu al worden voorgezaaid in de kas. We naderen het einde van het plantseizoen voor (fruit)bomen, wil je nog iets planten, sla dan nu je slag.

In de siertuin

Wanneer het gazon nog geen mest gehad heeft, dan is dat nu de hoogste tijd. Maai het de eerste keer goed kort en kies indien er veel mos in zit voor een middagje verticuteren. Je kunt nu meer vorstgevoelige heesters snoeien en als het wat warmer wordt kan ook de vijver weer worden opgestart. Daarmee bedoel ik dat oude plantenresten worden verwijderd en dat het filter wordt schoongemaakt en aangezet. Vissen geven zelf aan wanneer ze weer honger hebben, ze zwemmen dan weer aan de oppervlakte. Met het warmer worden zal ook het onkruid weer gaan groeien, zorg ervoor dat je het de baas blijft. Veel vaste planten kunnen nu gescheurd worden. Plant de jonge delen terug en gooi de oude kern op de composthoop. Het beste wat je nu voor de tuin kunt doen is de borders mulchen met compost of bladaarde. Verdeel een dikke laag compost tussen de heesters en vaste planten en laat de regen al het goede uit de mulch doorsijpelen naar de wortels van je planten. Het wordt een prachtig voorjaar.

Maart

Een Roemeense vriendin wenste mij deze morgen digitaal een “Happy Martisor Day!” Ik wist niet wat het was en raadpleegde Wikipedia. Daar werd ik al snel blij. In Roemenie en Moldavië vieren ze vandaag de start van de lente. Men geeft elkaar daarbij een strik van rode en witte wol cadeau. Aan het eind van de maand hangen ze deze strik aan een fruitboom in de hoop dat deze veel voorspoed zal brengen en natuurlijk een overdadige oogst. Wat mij betreft een prachtige traditie en iets wat ik zeker naar de buren op mijn moestuin ga overbrengen.

Zelden herinner ik mij een voorjaar zo spectaculair als deze. Een zilveren kroon op de winter met sneeuw en ijs, gevolgd door bijna zomerse temperaturen. De natuur haalt alles uit de kast om ons een duwtje in de rug te geven. Op de eerste dag in maart zoek ik altijd een momentje om naar de Fruhlingsstimmungswalzer van Johan Strauss te luisteren. Op de driekwart maat van deze heerlijke lente-wals zie ik een prachtige tuin voor me, vol met groente en fruit. Een tuin doet veel vergeten. Tijdens het snoeien afgelopen week werd ik steeds fanatieker. De resten van het vorige jaar mogen op de composthoop, en dat geldt niet enkel voor planten. Het voorjaar is een nieuw begin en zeker in de moestuin beginnen we weer met een schone lei.

De tuin is klaar voor het nieuwe jaar. Onder de lichtkoepel warmen we de grond extra op zodat we al vroeg spinazie kunnen zaaien.

Vorige week zijn de zaden van Vreeken’s zaden uit Dordrecht  gearriveerd. Lerend van voorgaande jaren hebben we de bestelling wat gewijzigd. Zo zoeken we dit jaar naar meer ronde aubergine’s en leek het mij leuk om ronde worteltjes te telen, zoals radijzen. Ik zie dat al helemaal voor me, ronde Parijse worteltjes, doperwtjes en een stukje vis met hollandaise saus. Deze week begin ik met het voorzaaien van de tomaten, paprika’s en aubergines. Zij hebben een lang groeiseizoen en mogen vroeg de grond in. Op de tuin kan aankomend weekend al spinazie gezaaid worden. Om de bodem daar extra warmte te geven ligt daar nu al een lichtkoepel op de plek waar de spinazie komt. Ook na het zaaien zal deze lichtkoepel voor de broodnodige warmte en bescherming zorgen. De bodem is in dit zonnige maartse weer goed aan het uitdrogen. Zodra er een klein korstje zichtbaar is kun je met een drietand de bodem loswerken. Hierdoor werk je meer zuurstof in de bodem en warmt ze nog beter op. Door zo nu en dan met een drietand door de tuin te wroeten creëer je tegelijkertijd een ideaal zaaibed.

Op de nieuwe scheuten van rabarber en dragon na is het nog rustig in de tuin. Alle fruitstruiken zoals bramen en frambozen zijn gesnoeid. Ook de perenboom is helemaal gereed om de bloesem te tonen. Wel verwelkomen we een nieuwe boom op de tuin. Een vijg, gekocht van onze Turkse buurman, zal bij ons verder worden opgekweekt. De buurman wilde er graag vanaf en wij wilden juist meer houtige en meerjarige gewassen in de tuin. Wanneer we ooit een eigen tuin aan een huis bezitten verhuist deze vijg weer met ons mee. De pruim die ik deze winter bij andere buren had uitgegraven wilde ik ook nog snoeien, maar gelukkig las ik net op tijd dat pruimen gevoelig zijn voor een schimmel die van september tot mei actief is. Pruimen snoeien we dus in de zomer.

Een jonge rabarberscheut die z’n weg door de verse mulchlaag naar boven vindt.

De stekken in de kas gedijen goed bij de eerste felle voorjaarszonnestralen. De kas warmt snel op en de op het eerste gezicht levenloze stokjes laten met een jonge knop een eerste teken van leven zien. De beworteling zal snel op gang komen. Belangrijk om ze nu niet te laten uitdrogen. Nu we toch in de kas zijn kunnen we een blik werpen op de teeltplanning voor onder glas. In de kas met veel zon groeit tegen de achterwand de Frankenthaler druif gestaag verder. Aan de rechterzijde voegen we daar nu een vijg aan toe. Deze vijg bestaat nu enkel nog uit een hoofdstam, maar zal vanaf dit jaar langs draden geleid worden. Vijgen achter glas geven betere en zoetere vruchten en de plant geeft de kas een mysterieuze exotische geur. Omdat de vijg nog klein is, blijft er genoeg ruimte over voor tomaten en aubergines. In de koude bak zullen dit jaar weer meloenen geteeld worden, om te voorkomen dat virussen zich opbouwen in de bodem planten we de meloenen in een grote kuip en graven we deze in. De schaduwkas zal dit jaar benut worden voor de teelt van komkommers en het beschut opkweken van stekken. Beide hebben een lagere zonbehoefte.

De stekken in de kas beginnen uit te lopen, hier een kiwi.

Maart is ook de tijd om met de snoeischaar door de tuin te gaan. Vaste planten knippen we tot de grond af. Heesters geven we vaak een snoeibeurt om nieuwe groei te stimuleren of om te sturen in de vorm van de struik. Snoeien doen we om een gezonde groei te waarborgen. Een goed onderhouden tuin kenmerkt zich voor mij door planten die met een trefzekere hand gesnoeid zijn. Snoeien vergt ook enig vooruitkijken. Met de snoeiwond die je maakt, en op de plaats waar je dit doet, bepaal je de toekomstige vorm en groeiwijze van de plant. Het voert te ver om hier uitvoerig in te gaan op snoeien, dat kan misschien nog wel eens een aparte tab op deze website worden… Voor hier geef ik toch graag de volgende tip: De Britten hanteren als algemene regel de drie D’s. Als hout ‘Dead, diseased or damaged is, (dood, ziek of beschadigd) dan is snoeien altijd aan te bevelen.

Dit jaar schrijf ik geen gazoncolumn meer in het groenste tijdschrift van Nederland, Groei&Bloei. Wel mag ik dit jaar drie grote artikelen schrijven over tuinieren. Het eerste artikel zal in mei verschijnen en het gaat over de basis van alles wat groeit en bloeit in de tuin: de bodem.

Werken van de maand

In de moestuin kunnen we aan de slag met zaaien. Tomaten, paprika’s, aubergines en komkommers zaaien we nu binnen op een warme en lichte plek. Buiten kunnen we in de loop van deze maand spinazie, worteltjes en rode bieten zaaien. Ook de tuinbonen mogen nu de grond in. Als je nog snoeiwerk te doen hebt, wees dan snel want de sapstromen komen al op gang. werk regelmatig de bodem los zodat ze mooi verkruimelt en een mooi zaaibed ontstaat. Als je het nog niet gedaan hebt, kun je nu nog je kas eens goed poetsen.

In de siertuin is dit de maand van de grote voorjaarsschoonmaak. Vaste planten terugsnoeien, maar ook hortensia’s, vlinderstruiken, lavendels, klimplanten en wat dies meer zij kunnen terug in model gebracht worden.  In de border kan het blad weggehaald worden en richting de composthoop worden vervoerd. Het gazon kan worden geverticuteerd en bemest met organische voeding. Als je dan toch de mestzak ter hand neemt kun je ook de borders verwennen, zeker de rozen. Nu is tevens een goed moment om de borders te mulchen met compost en deze met een cultivator lichtjes onder te werken.

Ook tuin 2 ligt er weer piekfijn bij, klaar voor het nieuwe jaar. De bramen links lopen al voorzichtig uit, zo voor de warme muur.

December en januari

Heerlijk, de feestdagen liggen net achter ons. Ik zit nog enigszins vol van het diner en het kerstbrood. Vroeger vond ik kerst een aaneenschakeling van zondagen waarop weinig te beleven viel. Tegenwoordig geniet ik ervan, de rust, niks moeten, lekker eten en als het weer het toelaat: naar de tuin. Dit jaar is de kerst voor veel mensen anders dan normaal. Voor mij niet, we hebben een kleine familie en die past binnen de gestelde kaders aan een kersttafel.

Mijn slecht-weer-hobby is bakken: Deze kerst stonden er desem kerststollen en panettone op het programma

Vorige maand hebben we de tuin al grotendeels klaargemaakt voor de winter. De laatste gewassen zijn geoogst en de courgetteplanten hadden eigenlijk al veel eerder op de composthoop gemogen. Wat overbleef was een tamelijk kale moestuin. Ik had mezelf voorgenomen om het in de kas gezellig te maken, voor het geval ik in de kerstvakantie eens op de tuin zou komen. En knus is het geworden.

Na het spitwerk in de winter is het lekker uitrusten in de kas. Uit de wind voelt het altijd een stuk aangenamer

In het Sinterklaasweekend is op de moestuin een container champignonmest gestort. Voor onze tuin had ik twee kubieke meter gekocht, dat zijn 25 kruiwagens. Het was ons opgevallen dat de oogst dit jaar op sommige gewassen wat achterbleef. Tevens was de bodem deze zomer op een aantal plaatsen veranderd in een soort fijn stof. Een mooie aanleiding om in de winter eens aan bodemverbetering te doen. De champignonmest, ook wel champost genoemd, vormde het vertrekpunt. Champost is de aarde waarop champignons geteeld worden. Het bestaat uit kippen en paardenmest, kalk en turf. Na 6 tot 8 weken worden de champignons door de kweker geoogst. De bodem waarop ze gegroeid hebben is voor de kweker niet meer interessant, maar wel voor hoveniers en tuinders. De grond wordt gestoomd en vaak zelf door de champignonteler te koop aangeboden. Nog lang niet alle meststoffen zijn opgebruikt, maar belangrijker nog, het mengsel is rijk aan organische stof. Organische stof is precies wat we nodig hebben op onze Bossche moestuin, waar de bodem van zichzelf best zanderig kan zijn.

Ook op zware grond kan het de moeite lonen om met champost te werken. Waar wij de champost gebruiken om de grond meer water en voedingsstoffen vast te laten houden, kan champost op zwaarde bodems juist zorgen voor een betere waterdoorlaatbaarheid en een lichtere structuur zodat planten makkelijker wortelen.

Het slepen met kruiwagens heb ik altijd al ontspannen gevonden. Het is een training voor de benen, de rug en de armen. Het maakt niet uit wat er in de kruiwagen zit, zand, grond, compost, of stalmest, alhoewel… Twee weken nadat de champost geleverd was had ik mijn deel op de bedden in de moestuin verspreid. Dat weekend kwam er ook een vrachtwagen met stalmest. Dat leek me ook wel wat om te proberen. Vol goede moed liep ik met mijn kruiwagen naar de mesthoop en begon ik te scheppen. De damp steeg op van de hoop zodra ik er een riek in zette. Met de damp walmde ook de geur mijn kant op. Wat kan dat ongelooflijk stinken. Na 25 kruiwagens champost heb ik nog 15 kruiwagens stalmest op de moestuin verwerkt. Een deel heb ik al onder gespit. Het andere deel bewaar ik voor een paar mooie dagen in het nieuwe jaar. Op de tuin gebruik ik sinds dit jaar voor het eerst een woord dat ik normaliter alleen in een kantooromgeving hoorde: werkvoorraad. Om te voorkomen dat ik met mooi weer niks te doen heb, houd ik in de moestuin een werkvoorraad aan.

Links en rechts op de tuin is de champost te zien. Inmiddels ligt er een flinke laag op de hele tuin. Een mooie klus om onder te spitten

In de winter staan nog een aantal plannen op de rol. Zo wil ik meer verticale ruimte benutten in de tuin. In het najaar heb ik stekken genomen van druiven, bramen, frambozen en vijgen. Deze hebben natuurlijk wel enige ondersteuning nodig. Daarom ga ik, zodra de bouwmarkten weer open zijn, tuinhout kopen voor het maken van mooie steunstructuren op de perceelgrenzen van de tuin. Zo nemen de fruitstruiken geen teeltruimte weg van de groenten en hebben we gelijk ook een eetbare schutting.

Alle dahlia’s en canna’s zijn nu uit de grond. De laatste vorstgevoelige planten zijn naar de kas verplaatst, ook de banaan staat nu binnen. Ook de planten van het balkon zijn naar de kas op de tuin verplaatst. Zo kunnen ze in de winter bijkomen in de kas en staan ze niet bloot aan het gure winterweer. Van collega-tuiniers mag ik een mooie pruimenboom komen uitgraven. Deze is door hen jarenlang in een leivorm gesnoeid, ideaal voor het wegwerken van een rommelige hoek in de tuin. Zodra het mooi weer is ga ik deze jongen op mijn gemak uitgraven en verplaatsen.

De laatste Canna wordt klaargemaakt voor zijn winterslaap in onze kelder

Voor december en januari is het moeilijk om klussen op te sommen, het winterwerk is erg afhankelijk van je tuin en of je in de winter graag buiten bent. Wel kan ik hier een lijstje geven van de taken die ik voor januari in mijn tuinagenda geschreven heb:

– Snoeischaren smeren en slijpen – Gereedschapsstelen met gekookte lijnolie insmeren – Plastic kweekpotjes uitwassen – Kassen zemen – Pruim verplanten

Mijn grascolumn in het tijdsschrift Groei&Bloei is deze maand voor het laatst verschenen. In het nieuwe jaar zal ik drie grotere artikelen schrijven voor het tijdschrift. De onderwerpen zijn nog een verrassing, maar ik hou jullie via deze weg op de hoogte. Het afgelopen jaar was lang niet altijd een pretje, maar gelukkig kunnen we vertrouwen op onze tuin. Wat er ook gebeurt, in maart kunnen we weer zaaien en in augustus zijn er vast weer heerlijke tomaten. Blijf gezond en Martha en ik wensen jou en je dierbaren een groen, vruchtbaar en smakelijk 2021.

November

Oogst op de eerste dag in november.

Het is  najaar en dat betekent de tuin klaarmaken voor de winter. Buiten is het lekker fris en soms onstuimig, bovendien ruikt het heerlijk. De licht verterende bosgeur in combinatie met een vuurtje op de moestuin is betoverend. Bij voorspeld zonnig weer geef ik nu prioriteit aan de tuin. Het kantoorwerk kan in de middag of in de avond als het regent. Elke zonnestraal die op de huid schijnt is meegenomen, zeker nu we veel binnen zitten en we een lange winter tegemoet zien. Tuinieren in het najaar is heel dankbaar. Alles wat we doen is voor de laatste keer dit jaar. Het onkruid zal niet meer terugkomen en ook de hagen en struiken houden hun vorm nu heel lang vast. Er is veel te doen in de tuin op dit moment en de herfstvakantie heb ik gebruikt om eens goed orde op zaken te stellen. Het is overigens erg druk op de moestuin. Ook andere tuinders maken de tuin winterklaar, dit jaar enthousiaster dan anders. Ik vermoed dat menig tuinier verwacht deze winter meer uren op de tuin door te brengen.

De moestuin klaarmaken voor de winter.

In de moestuin heb ik alle zomergroenten verwijderd. De courgette, paprika en aubergineplanten liggen op de composthoop. Uit angst voor de opbouw van verkeerde schimmels in de composthoop voer ik de tomatenplanten af. Ik vind dat een mooi beeld op de tuin, de tuinder die denkend aan zijn of haar composthoop, met een zak oude tomatenplanten richting zijn of haar auto loopt. Na het verwijderen van de planten, wat in het geval van de lange pompoenranken best een worsteling is, ga ik op de knieën het onkruid te lijf. Ik vind het fijn om langzaam wiedend door de tuin te schuiven en te bedenken wat we volgend jaar gaan telen. Na het wieden met een drietand de grond losmaken en klaar is Kees. Spitten doe ik niet meer. In het voorjaar mulchen we de groentebedden met onze eigen compost en de wormen doen de rest.

De groentebedden zijn opgeruimd en geweid. de vasteplanten aan de rand blijven de hele winter staan.

De kassen worden ook voorbereid op een lange periode van rust. Eerst de eenjarige planten eruit en voordat de overwinteraars en de stekken een plekje onder glas krijgen, gaan we eerst met emmer en spons de ruiten te lijf. Deze winter krijgt de kas een belangrijke rol, want ik vermoed dat ook ik meer uren tussen de planten ga vertoeven. De huidige pandemie heeft ervoor gezorgd dat ik niet op beurzen kan struinen naar nieuwe planten. In plaats daarvan ben ik op de moestuin gaan winkelen bij collega tuinders. Waar ik interessante planten zag heb ik gevraagd of ik stekken mocht nemen. Met een scherpe snoeischaar en een flinke stapel potten en labels heb ik de kas nu gezellig vol gezet met nieuwe planten. Dat geeft ook iets te doen in de wintermaanden, want de stekken mogen niet uitdrogen. In de kas komt ook een stoel te staan, want op een heldere winterdag kan het daar heerlijk toeven zijn. Ook de kweekhoek is helemaal op orde. Normaal lagen daar altijd wel potten en bakjes te slingeren en tierde het onkruid welig tussen de tegels. Nu niet meer, zodat ook deze plek in de winter uitnodigt om te verblijven.

De kas staat vol met stekken, helaas is de stoel al bezet.

De vasteplanten border laat ik onaangeraakt in de winter. Vogels zijn dol op de zaadhoofden en op de bodem slapen egels onder de bladeren en takjes. Alleen de haag knip ik een laatste keer, zodat het geheel wel een onderhouden aanblik heeft. Het strijklicht achter de pluimen van het Chinees prachtriet is adembenemend mooi. Wat me dit jaar opviel was dat ik minder last had van de akkerwinde, soms zitten de witte kelkjes tot bovenin het Koninginnekruid, maar dit jaar heb ik er geen waargenomen.

Klussen van de maand:

Siertuin

Met het vallen van de bladeren is het raadzaam om de vijver in de gaten te houden. Een net spannen vind ik niet mooi, maar als u niet in de gelegenheid bent om dagelijks met een schepnetje over het wateroppervlak te gaan is een net het overwegen waard. Ook waterplanten kunnen worden opgeschoond. Waterleliebladeren die verkleuren konden worden weggenomen voor ze naar de bodem zakken en verteren. Het gras zal misschien nog twee of drie maaibeurten nodig hebben, afhankelijk van de temperatuur de komende weken. Maai het gras bij de laatste maaibeurt minder kort dan normaal, dan is het in de winter minder kwetsbaar. Zin in nieuwe planten? Het najaar is een geweldig moment om nieuwe heesters en bomen uit te zoeken en te planten. Een boom of struik geplant in het najaar heeft de eerstvolgende zomer minder kans op uitval door uitdroging. Maak de siertuin niet te netjes, een laag blad of een hoek met takjes biedt een schuilplaats aan veel dieren.

De haag geknipt en de siergrassen stelen de show.

In de moestuin is het tijd om de zomergewassen op te ruimen en de composthoop aan te vullen met hetgeen uit de tuin komt. Voor wie in de zomer nagedacht heeft over kolen en knolgroente kan nu onder andere pastinaak, venkel, knolselderij en kolen oogsten. De netten van de kolen mogen weg, het gevaar voor rupsen is geweken. De bramen hebben een snoeibeurt nodig. Een braam vrucht op hout van het voorgaande jaar. De nieuw gevormde takken van dit jaar moeten dus geleid worden en de zijscheuten verwijderd. Volgend jaar zal de braam uitlopen op deze takken en veel vruchten geven. Zoals gezegd, november is een mooi moment om winterstekken te nemen van onder andere druiven, vijgen, hortensia’s en andere houtige gewassen. Het geeft niet als ze niet allemaal aanslaan, maar het is juist spannend om te zien welke nieuwe planten je volgend voorjaar uit kunt planten. Ook belangrijk, maak een gezellig beschut hoekje voor jezelf in de tuin. Misschien zelfs in de kas, zo heb je ook in de winter een fijne plek buiten. Ik denk dat we dat allemaal nodig hebben.

Vijgenstekken in de kas

September

Mijn favoriete tijd in de tuin, dit is een maand van overvloed. Tomaten, courgettes, aubergines, paprika’s, pepers, frambozen en bramen vullen elk weekend de schalen op onze eettafel. Dit is de periode waarin de tuin lijkt te zeggen: bedankt voor de goede zorgen, geniet van het lekkers. Dat is dan ook precies wat we doen. Er zijn gerechten die ik alleen maak als ik de benodigde ingrediënten uit eigen tuin kan halen, wat in de praktijk betekent dat ik het maar drie of vier keer per jaar kan klaarmaken. Het is nog een heel karwei om courgettes, aubergines, paprika’s, tomaten, ui en worteltjes tegelijk gereed te hebben voor onderstaande ratatouille.

Ondanks het heerlijke eten is september een maand die waakzaamheid van ons tuiniers vragen. Augustus is tot nu toe erg warm geweest en dat vraagt veel van een tuin. De zomergewassen zoals tomaten en paprika’s kunnen hier goed tegen, maar de pas geplante koolplanten verdienen wat extra aandacht. De wortels hiervan zijn nog niet goed ontwikkeld en een paar dagen geen water kunnen zomaar resulteren in een toekomstig tekort aan boerenkool. Met het verstrijken van september zal de neerslag ongetwijfeld weer op gang komen.

In september kan de siertuin een vermoeide aanblik krijgen. Met een paar tips vormt deze maand vanaf nu de start van een zinderend najaar, in plaats van het einde van de zomer. Knip vast planten zoals geraniums en nepeta’s terug tot op de grond. Geef ze een emmer water en na een week of drie staan deze planten weer met fris blad. Een mooi najaar geeft ze zelfs kans op een rijke nabloei. Ook de dahlia’s en rozen verdienen aandacht. Door vaak de uitgebloeide bloemen weg te knippen blijven ze produceren tot ver in november. Planten in potten en bakken krijgen veel water, maar geef ze ook voldoende voeding. Een vloeibare voeding is gemakkelijk door het gietwater te mengen. Dit houdt de planten gezond tot de eerste vorst.

In het voorjaar schreef ik over het niet meer maaien van een stuk gras in de tuin, om wilde bloemen en planten meer kans te geven. Nu is het moment om deze weide toch een maaibeurt te geven. De zaden van planten die zich gevestigd hebben zijn rijp en krijgen zo kans om zich te verspreiden in de weide voor bloei in het volgende jaar. Als je merkt dat het gras nog te sterk is en daardoor bloemen nauwelijks kans krijgen, zaai dan nu Gele Ratel. Deze plant parasiteert op gras en maakt de grasmat zwakker. Zo krijgen in de toekomst de bloemzaden meer kans in je bloemenweide. Meer tips voor het maken van een bloemenweide kun je lezen in mijn grascolumn in de Groei&Bloei van september.

In het Brabants Dagblad mocht ik twee weken geleden iets zeggen over water geven. Het gebruik van kraanwater voor de tuin staat onder druk door de roep van drinkwaterbedrijven om zuinig te zijn. We staan als tuiniers voor een grote uitdaging: hoe houden we het water zo lang mogelijk vast. Zeker in onze moestuin speelt deze vraag, want we hebben daar alleen een handpomp en het is niet te doen om alles continue water te geven. Daarom nu ook hier tips om het water beter in je tuin vast te houden: Elk voorjaar bedekken we de groentebedden met een laag zelfgemaakte compost. Als je geen composthoop hebt, loont het zeker de moeite om in het voorjaar compost uit het tuincentrum door je border of moestuin te mengen. Het vergroot het vochtvasthoudend vermogen aanzienlijk. Als er een droge periode aanbreekt zijn er gewassen die een tweede laag compost krijgen, zoals koolraap en knolselder. Deze planten hebben een zeer lang groeiseizoen, maar een te warme zomer kan ze fataal worden. Vandaar een beschermende laag compost rond deze planten. Een tweede tip is om de hele tuin te beplanten en zo weinig mogelijk grond onbedekt te laten. In de moestuin wieden we ook nauwelijks tussen grote groenteplanten, de grond blijft daardoor veel langer vochtig en vol met leven. Grote onkruiden trekken we weg, maar een bodembedekkend laagje tussen bijvoorbeeld de kolen doet wonderen voor de vochthuishouding in de bodem.

Klussen voor deze maand

Siertuin

september is de maand om de hagen te knippen als u dit nog niet heeft gedaan. Strakke hagen maken de tuin gelijk een dubbeltje meer waard en geven het strakke kader voor een uitbundig najaar in de borders. Indien er gaten in de borders gevallen zijn, kun je deze opvullen met bijvoorbeeld dahlia’s of andere eenjarigen. Houd de vijver goed in de gaten. Door de hoge temperaturen groeien waterplanten en algen erg snel. Zorg ervoor dat niet het hele wateroppervlak bedekt is met planten. Geef potplanten voldoende voeding, zeker eenmaal per week. Augustus en september zijn ideale maanden om zaden te verzamelen voor volgend jaar. Soms knip ik een bloem met zaaddoos naar keuze af en schud ik deze leeg in een bruine (ongebleekt papier) envelop. Deze bewaar ik in de winter binnen in de boekenkast en volgend voorjaar zaai ik ze uit.

Moestuin

Oogsten, oogsten en oogsten. Laat groenten zoals courgettes niet te groot worden, klein zijn ze het lekkerst. Kijk af en toe bij de perenboom om te zien of te vruchten makkelijk loslaten. Peren rijpen niet aan de boom, maar thuis op de keukentafel. Een peer laten groeien is niet zo ingewikkeld, het moeilijkst is bepalen wanneer ze rijp zijn. Een verkleuring naar zacht lichtgeel kan een indicator zijn, maar het meest betrouwbaar is toch de mate waarmee ze loslaten van de boom. De pompoenplanten zijn nu echt meters aan het maken, als ze te groot worden kun je de uitlopers toppen. In de kas kan een laatste keer sla gezaaid worden, voor een verse krop later in het najaar. Controleer de koolplanten zo vaak mogelijk op rupsen en verwijder ze (het best met de hand en zonder bestrijdingsmiddelen).

Deze column wil ik graag afsluiten met het gewas waar ik dit jaar het meest trots op ben: de meloen uit eigen tuin:

Juni & Juli

Wellicht heeft u gemerkt dat het stiller dan gebruikelijk was op deze website. Dat komt omdat we verhuisd zijn en de verhuizing had bij mij nogal wat voeten in de aarde. Ik blijk een boom te zijn die zich moeilijk laat verplanten. Door de verhuisperikelen, drukte op het werk en de veranderingen in de wereld om ons heen heb ik mezelf even wat rust gegund. De telefoon in een hoekje gelegd en de boel even de boel gelaten. Ook de moestuin heeft in deze periode minder aandacht gekregen dan gebruikelijk en daardoor is het daar nu wat wilder dan gepland. In het begin heb ik me daar nog tegen verzet en ben ik als een wilde gaan wieden om alsnog te proberen de tuin in rij en gelid te zetten. Dat doe ik nu niet meer. De tuin is prima, ook als ze wat wilder is. Ik gebruik de tuin nu nog meer dan anders om tot rust te komen en mezelf weer op de rails te zetten. Er is gelukkig genoeg te oogsten en genoeg te laten zien, ik neem je mee op een ronde.

De oogst van vandaag.

Allereerst de kasdruiven. Ze staan er naar mijn idee prachtig bij. Achteraf gezien had ik ze misschien nog meer kunnen krenten om grotere druiven te krijgen, maar voor een eerste jaar met oogst vind ik het heel netjes. Trouwens, ik betrap me hier weer op perfectionisme, nergens voor nodig, het zijn prima druiven. Om de vier weken knip ik het overtollige blad weg zodat de trossen voldoende licht vangen. 1 keer per week krijgt de druif een flinke slok water met wat voeding, net als de tomaten die dezelfde kas delen. Ook uitlopers van de druif knip ik weg, de plant hoeft niet groter te worden. Deze uitlopers zijn trouwens ideaal stekmateriaal.

De Frankenthaler heeft nog wat zon nodig om goed af te rijpen.

Dit voorjaar heb ik uitvoerig geschreven over de lessenaarkas. De houten bak met schuine ruiten om planten in te kweken. Zoals gezegd heb ik er twee meloenplanten in gezet en ze dragen zowaar vruchten! Dit had ik, zeker in deze Nederlandse zomer, niet verwacht. Zodra zich een paar vruchten gevormd hadden heb ik nieuwe uitlopers van de plant telkens afgeknipt, zo concentreert ze zich op het maken van mooie meloenen. Elke week geef ik de meloenen water met voeding.

Een Cantaloupemeloen in de lessenaarkas.

De tomaten in de kas doen het dit jaar niet naar verwachting. Er zit redelijk wat schimmel op het blad, ondanks dat ik de grond vervangen heb. Misschien moet ik volgend jaar de ramen aan de binnenkant ook eens een goede wasbeurt geven of een jaartje overslaan met tomaten. De buitentomaten doen het gelukkig wel goed en ook de aubergines die buiten staan dragen veel vruchten. De Turkse buurman heeft me dit jaar goed verwend met pepers, gelukkig zijn ze niet te heet en kunnen we ze in de keuken goed gebruiken. Ze groeien gewoon buiten tussen de aubergines en de paprika’s.

De tomaten die buiten staan blijken goed tegen het wisselvallige weer te kunnen.

In mei en juni heb ik minder tijd doorgebracht in de tuin dan ik zou willen. Eigenlijk is dat raar want van de tuin laad ik mijn batterij altijd op. Inmiddels heb ik de weg naar de tuin weer gevonden en hoop ik dat ons nog een mooi najaar te wachten staat. Er zijn in elk geval genoeg klussen om mee aan te vangen.

In de moestuin

Zomerdragende frambozen moeten nu gesnoeid worden. Ze bloeien op tweejarig houdt, dat wil zeggen dat de nieuwe takken die zich nu vormen de vruchten voor volgend jaar dragen. De nieuwe takken kunnen opgebonden worden zodat het raamwerk voor volgend jaar ontstaat. De zomer is tevens de tijd van oogsten, emmers tomaten, courgettes, boontjes, paprika’s en aubergines. Het is nog niet te laat om aan de wintergroenten te denken, de koolplanten kunnen nu worden uitgezet.

Oogst courgettes als ze klein zijn, ze hebben dan veel meer smaak.

In de siertuin

Zomer in de siertuin betekent voor mij altijd een relatieve rust. Het gras vraagt doorgaans wat minder aandacht. Wel slijp ik alvast mijn messen van de heggenschaar al wacht ik met knippen tot halverwege augustus. Uitgebloeide vaste geraniums kunnen worden teruggeknipt. Met een gieter water en misschien een beetje organische mest zullen ze zeker nog een keer herbloeien. Blijf de uitgebloeide bloemen knippen uit rozen, dahlia’s en eenjarigen. Zo blijft u kleur houden tot ver in het najaar.

Mei

Overal om ons heen is Corona, behalve in de tuin. Daar bloeit de blauwe regen alsof er niks aan de hand is. Planten lijken zich er weinig van aan te trekken en het voorjaarspektakel gaat dan ook gestaag naar de tweede versnelling. Als ik in de tuin werk denk ik niet aan vandaag of morgen, maar droom ik van een gevulde groenteschaal met knalrode tomaten en prachtige courgettes in augustus. Door een crisis opereren we in het hier en nu, maar de tuin laat ons fantaseren over de mooie en smakelijke momenten die nog komen.  

Wisteria (blauwe regen)

In een normaal jaar zou ik hier de Tuindagen van Beervelde aankondigen, het feest van de tuin net boven Gent in België. Het evenement laat ons altijd even spieken in het eerste hoofdstuk van de zomer, met prachtige planten en heel veel inspiratie. Helaas gaat de voorjaarseditie dit jaar niet door, maar dat betekent niet dat de tuindagen haar kalenderfunctie verliezen. Begin mei mogen we er doorgaans zeker van zijn dat de nachtvorst wegblijft. Beervelde kondigt voor mij dan ook het moment aan om de vorstgevoelige planten buiten te zetten, of cadeau te doen aan ons moeder. De dahlia’s en canna’s  mogen buiten in potten worden geplant en ook de courgettes kunnen nu op hun definitie locatie worden gezet. Dat is overigens hard nodig, want de kas staat inmiddels overvol met jonge planten.

De dahlia’s mogen uit de lessenaarkas, om plaats te maken voor twee meloenplanten
In de kas wordt elke centimeter gebruikt voor het kweken van planten

Ik probeer voor half mei de meeste planten ‘op de tuin’ te hebben, zodat ik in de kas kan beginnen met het uitplanten van de tomaten en de aubergines. In een bakje zo groot als een A4 papier heb ik een drie weken geleden koolrabi gezaaid. Gisteren heb ik ze uitgeplant in de tuin en slechts een kwart van dit bakje geeft me vijftig planten! Dit jaar zet ik ze dichter bij elkaar. Vorig jaar kregen we in een restaurant heel kleine koolrabi’s voorgeschoteld en dat was zo lekker dat we besloten om dit jaar groenten kleiner te oogsten. Het ziet er leuk uit en het is enorm smakelijk. Wel zullen we daardoor meer moeten planten.Een andere tuinklus die half mei steevast op de kalender staat is het ‘toppen’ van enkele vaste planten, zoals Phloxen en Sedums om de bloei te spreiden.

Het uitplanten van zaailingen gebeurt langs een houten lat, zo worden de rijen mooi recht

Dit jaar hebben we een nieuwe plantklus. Ons appartement is af en we gaan het balkon aankleden. In onze moestuin waren we dit al aan het voorbereiden. Het balkon krijgt alleen ochtendzon dus de planten moeten tegen schaduw kunnen. We kiezen voor grote varens, hosta’s en zilverkaarsen. Het grote blad van deze planten geeft het balkon al snel een exotisch tintje. Dahlia’s en canna’s voegen later in de zomer wat extra kleur toe. De showstopper op het balkon is een vijgenboom. Onze buurman op de moestuin komt uit Turkije en zijn hobby is het kweken van fruitbomen. Telkens wanneer ik langs zijn tuin liep stond er een prachtige vijgenboom naar mij te kijken. Verderop deze maand een balkonupdate op onze instagram.

Een voorproefje van de vijg

Op het moment dat ik deze blog schrijf regent het voor het eerst in weken. We hebben een droog en zonnig voorjaar achter de rug. De temperaturen in de kas waren dagelijks boven de dertig graden. De druif heeft het daardoor goed gedaan, de trossen zijn nu bijna zo groot als mijn handpalm. Nu is het moment om streng te zijn. Veel nieuwe takken hebben soms wel twee of drie trossen. De plant heeft echter maar genoeg kracht op één tros te laten afrijpen tot smakelijke grote druiven. De overige trossen mogen worden afgeknipt. Het doet pijn om deze trossen los te knippen van de plant, maar wanneer het moment in september gekomen is om te proeven, zal het de traan meer dan waard zijn.

De kasdruif in de avondzon

Gazonliefhebbers zijn deze tijd van het jaar ook druk. Met name door de regen van de afgelopen dagen zal het gras goed groeien. Voor wie nog kale plekken in het gras heeft, is dit een mooi moment om door te zaaien. Samen met Martha heb ik een video gemaakt waarin ik stap voor stap uitleg hoe je dit op een goede manier kunt doen. Het filmpje is een week na Pasen opgenomen en de nieuwe sprieten vormen nu al bijna een dichte zode.

Alles over doorzaaien

Werk van de maand

In de moestuin

Veel voorgezaaide planten mogen in mei worden uitgeplant. De courgettes kunnen op hun definitieve plek. Martha brengt na het planten altijd een aarden cirkel aan rondom de courgette, als een soort schotel. Dat geeft makkelijk water, zeker wanneer de plant groter wordt. Pompoenen planten we nu ook uit, en dit jaar experimenteren we voor het eerst met een verticale teeltwijze. We laten ze tegen een metalen rek groeien. Dat scheelt ruimte en het schijnt te werken, we houden je op de hoogte.

In de siertuin

Hou het onkruid in de gaten, het kan snel gaan onder deze groeizame omstandigheden. Naast het uitplanten van canna’s en dahlia’s mogen nu ook de zomerbollen geplant worden, zoals crocosmia’s en gladiolen. Zijn er siergrassen in je tuin die te groot geworden zijn, of wil je graag een deel weggeven, dan is dit het moment om daar de spade in te zetten. Veel tuinplezier.

April

Volgens mij laat ik hier wel eens doorschemeren dat ik erg blij ben met onze moestuin. Ik vind het nog steeds een van de beste ideeën van mijn vriendin, misschien wel het mooiste cadeau dat ik ooit gekregen heb. Zeker nu de omstandigheden ons dwingen om sociale contacten te vermijden is de tuin een fijne plek om te zijn. Na een week thuiswerken voelt het alsof op zaterdagmorgen de digitale kooi open gaat. Na veel bellen en Skypen is contact maken met de bodem en met mezelf heel belangrijk.  Ik houd mezelf maar voor dat zolang wij voor de tuin zorgen, de tuin ook een beetje voor ons zorgt.

De planten die in de kas overwinteren krijgen nu nieuwe potgrond

Gelukkig is er ook veel positiefs te melden, het is tenslotte april. Om te beginnen is de zomertijd ingegaan, toch wel het Nieuwjaar van de tuinier. Een uur langer licht betekent dat ook na het avondeten de tuin begaanbaar is, of dat het avondeten nog even uitgesteld kan worden omdat die ene klus nog af moet. De meeste planten laten zich weer zien en ook het onkruid begint langzaam weer te groeien. Op zich is wieden niet mijn favoriete klus, maar in deze tijden houdt het ons toch van de straat.

Vorig weekend heeft Martha in een heerlijk warme kas de Dahlia’s opgepot. Ook de vaste planten die onder glas overwinterd hebben, zijn voorzien van nieuwe aarde in de pot. We zijn niet zuinig met potgrond. Elk jaar krijgen potplanten nieuwe aarde. Bedenk dat potgrond na een jaar eigenlijk geen voedingsstoffen voor de plant meer bevat. Het belang van goede grond is door de Engelsen prachtig verwoord: A Penny for the plant, a Pound for the ground.

De Dahlia’s staan in nieuwe potgrond in de kas

Buiten is het nog fris, maar op zonnige dagen wordt het met gemak 25 graden in de kas en het lijkt op zulke dagen wel alsof je de planten kunt horen groeien. Op ons appartement zijn de tomaten, paprika’s en aubergines al aardig aan het groeien. Alleen de gele tomaten hebben er dit jaar niet zo’n zin in. Ik probeer de jonge zaailingen half april naar de kas te brengen om verder te groeien. Zo kan Martha in onze mini-kweekruimte in huis weer nieuwe planten zaaien.

De vensterbank staat bijna vol. De planten groeien onder LED-groeilampen van Ikea

Op de moestuin leggen we nu de laatste hand aan de koude bak. Het is een houten kas met de vorm van een lessenaar. Landgoederen hadden vanaf het afschaffen van de glasbelasting in 1845 indrukwekkende glazen constructies om het teeltseizoen te verlengen. Ook was het mogelijk om hierdoor fruit en meer exotische producten te telen. Ik moet toegeven dat ik de hoeveelheid werk aan de bak onderschat heb, er zijn heel wat meer uren ingegaan dan ik van tevoren begroot had. Gelukkig zijn Martha en ik heel blij met het resultaat. Vanaf volgende week beginnen we met zaaien in de houten bak, we houden je via Instagram op de hoogte.

Respect voor de timmerlieden die vroeger zo’n bak maakten, zonder zaagmachine en zonder boormachine
Nog even doorzetten

Op de moestuin zijn we inmiddels ook begonnen met zaaien. Martha heeft erwten, tuinbonen en radijzen gezaaid. In de houten bak ga ik later een druif planten tegen de houten achterwand. In onze tomatenkas hebben we al een druif staan, maar telen onder glas lijkt wel verslavend. Druiven die onder glas gekweekt zijn vormen voor mij het toppunt van luxe. Ze rijpen door de warmte heel mooi af en omdat ze zich niet hoeven te beschermen tegen regen en wind blijft het schilletje heel dun. Op de grond van de houten bak ga ik experimenteren met meloenen.

Klussen voor deze maand

In de moestuin

Maak uw borst maar nat voor een hele lijst met klussen, het is topdrukte in de tuin. In een kas en anders in een warme en zonnige vensterbank kunnen de tomaten, paprika’s en aubergines worden gezaaid. De tuinbonen, wortels en rode bieten kunnen nu al op rijen in de volle grond worden gezaaid. Om de grond in de moestuinbedden niet aan te drukken gebruik ik een brede plank om op te zitten of te hurken. Er is nog veel meer dat nu al gezaaid kan worden, voor inspiratie is het leuk om voor het zadenrek te staan in het tuincentrum. Later in april mogen ook de courgettes en pompoenen in de kas worden gezaaid. Voor de tuiniers met een druif in de kas is het belangrijk om deze van mest en kalk te voorzien. Dit levert mooiere trossen op.

De druif in de kas loopt weer uit

In de siertuin

Scheur vaste planten en geef wat je over hebt aan buren of aan vrienden. Bedek de border nadien met een laagje compost. Dit verbetert de bodemstructuur en helpt om onkruiden te onderdrukken. De vijver mag worden opgestart, filters en pompen kunnen worden gereinigd. Misschien is het nog te koud om de vissen te voeren, als ze veel aan de oppervlakte zwemmen kunt u ze een beetje eten geven, maar niet te veel.

Een scherp en handzaam schepje is een ideale hulp om vaste planten te splitsen

Voor april is het belangrijk om het gazon frequent en vooral niet te kort te maaien. Als je nog niet geverticuteerd hebt kun je dat nu nog prima doen. Vanaf half april ga ik het gras doorzaaien, daar zal ik een filmpje van op de website zetten.

De meeste mensen zullen nu meer tijd in hun tuin doorbrengen dan gebruikelijk. Ik ben heel benieuwd naar wat u zoal in de tuin doet. Als u uw tuintips wilt delen met ons, gebruik dan het contactformulier bovenaan of laat een berichtje achter op onze Facebook of Instagram.

Heel veel plezier in de tuin en blijf vooral gezond.